Telefonda randevu alırken Türkçe saat neden yanlış anlaşılır: 'dörde çeyrek var' testi

Hasta telefonda "yarın dörde çeyrek var gelirim" diyor. Kayda 16.15 giriyor. Hasta 15.45'te kapıda, koltuk dolu. Kimse bir hata görmüyor, çünkü kayıtta düzgün görünen bir saat duruyor.

Bu yazı telefonda ya da sesli mesajda söylenen Türkçe saat, gün ve numaraların yazıya geçerken nasıl sessizce bozulduğunu anlatıyor. Kaynak kendi testlerimiz: 23 Eylül 2026'da Türkçe söyleyişleri tek tek denedik ve her birinin kayda nasıl girdiğine baktık. Bulgular yapay zekâ asistanı kullansın kullanmasın, telefonla randevu alan her klinik ve salon için ders niteliğinde.

Üç sonuç: doğru, soru, sessiz yanlış

Telefonda söylenen cümle önce yazıya çevriliyor, randevu o yazıdan okunuyor. Biz her söyleyişi üç sınıftan birine koyduk.

• Doğru: söylenen gün ve saat doğru yere yazılıyor.
• Güvenli ret: sistem emin olamıyor, boş bırakıyor ve müşteriye soruyor.
• Sessiz yanlış: hiçbir uyarı vermeden başka bir güne, saate ya da numaraya yazıyor.

Tehlikeli olan üçüncüsü. Soru soran sistem müşteriyi birkaç saniye bekletir. Yanlış saate randevu yazan sistem ise hastayı kapıda bekletir ve bunu kimse fark etmez.

Testte ne bulduk

Ölçümde an sabitlendi: 23 Eylül 2026 Çarşamba, saat 10.00. Çalışma saati pazartesiden cumartesiye 09.00-20.00 kabul edildi. Yani "yarın" 24 Eylül, "pazartesi" 28 Eylül demek.

Kendi testlerimizde saat söyleyişlerinde 10 kalıp (18 ayrı söyleyiş), gün söyleyişlerinde 9 kalıp (12 söyleyiş) sessiz yanlış sınıfına düştü. Gün ile saat ayrı ayrı söylendiğinde birbirine karışan 13 kalıp daha çıktı. Telefon numarasında 2 kalıp vardı. En öğretici olanlar şunlar:

Tablodaki satırların ortak noktası şu: hiçbirinde sistem "anlamadım" demedi. Her birinde kayda düzgün görünen bir gün ya da saat girdi. Ekranda 16.15 yazan bir randevuya bakan çalışanın onun aslında 15.45 olduğunu anlaması için bir neden yok. Hatayı ancak müşterinin kendisi, randevu ona geri okunduğunda yakalayabilir.

Saat neden kayıyor

En sık hata "var" sözcüğünde. Günlük konuşmada "dörde çeyrek var", "dörde çeyrek kala" ile aynı şey. Sistem "var"ı kala diye tanımayınca sayıları görüp saati ileri yazdı. "Çeyrek kala dört", "üç buçuk", "öğleden sonra üç", "akşam altı" ve "sabah dokuz buçuk" ise doğru okundu. Sorun her söyleyişte değil, belirli kalıplarda.

İkinci kaynak rakam. "15 30" ya da "11,30" yazıya böyle geçince dakika düştü ve saat tam saate yuvarlandı. Üçüncüsü tek harf: yazıya çevirmede "geçe"nin ç'si düşünce sözcük "gece" oldu. "Üçü çeyrek geçe" gece 03.15 diye okundu ve kapalı bir saat önerildi.

Dördüncüsü düzeltme. Müşteri "üç değil dört" diyerek kendini düzeltiyor, kayda ilk söylediği giriyordu. "Üçle dört arası" da 16.00 oldu.

Gün neden kayıyor

Türkçede büyük I'nın küçüğü ı. Büyük harfle gelen "PAZARTESI" küçültülünce "pazartesı" oluyor, sözcük tanınmıyor ve gün Pazar diye okunuyordu. "CUMARTESI" de Cuma oldu. "Yarından sonra" yarın, "haftaya bugün" bugün diye okundu, çünkü yalnız ilk sözcük dikkate alınıyordu.

"Ayın onu üçte" ise iki sayının birleşmesi. "Onu" ile "üç" yan yana gelince ayın 13'ü yazıldı, oysa müşteri 10'unda saat 15.00 diyordu. "Cumartesi 10.10" da saat yerine 10 Ekim tarihi sanıldı.

En pahalı bulgular gün ile saatin ayrı ayrı söylendiği yerde çıktı. Müşteri yalnız "ayın on beşi" dedi, saat söylemedi. Kayda 15 Ekim 15.00 kesin randevu olarak girdi. "5 Ekim" dendiğinde 17.00 yazıldı. Saat diye söylenen "saat 11.05'te" ise 11 Mayıs 2027 tarihi oldu. Yani söylenmeyen bir saat uydurulabiliyor.

Telefon numarası: metinden ayırt edilemeyen hata

Numarada söyleyişlerin çoğu ya doğru okundu ya da sistem sordu. İki kalıp sessiz yanlış kaldı. "İki yüz yirmi üç" grubundaki bir "iki" yazıya geçerken düşünce 223 yerine 123 kaydedildi. Sondaki "altmış yedi"nin "yedi"si düşünce 67 yerine 60 kaldı.

Bu iki hatayı düzeltemedik, çünkü metin harfiyen doğru okunmuş bir numara gibi duruyor. "Yüz yirmi üç" gerçekten 123 demek. Çare metnin dışında: arayan numarası görünüyorsa onu kullanmak, görünmüyorsa numarayı gruplar hâlinde geri okumak.

Emin değilse sorar, her zaman geri okur

Testte iyi davranışlar da vardı. "Yarım", "1430", "birazdan", "fark etmez" gibi belirsiz cevaplarda sistem saat uydurmadı, sordu. "Üç veya dört" diyen müşteride ilk seçenek yazıldı ve teyitte yüksek sesle okundu, müşteri isterse orada düzeltebiliyor. Doğru tasarım bu: emin değilse tahmin etmez, sorar.

Testte bulduğumuz saat ve gün kalıplarını düzelttik ve testlere ekledik. Ama Türkçede saatin söylenme biçimi bitmez, yeni bir kalıp her zaman çıkabilir. Bu yüzden asistan da çalışan da aynı kurala uymalı: saat, gün ve numara kayda girmeden önce geri okunur.

Kontrol listesi: telefonda randevu alan herkes için

1. Randevuyu tarih, gün adı ve rakamla geri okuyun: "28 Eylül pazartesi, saat 15.30, doğru mu?"
2. "Var" ya da "kala" duyduğunuzda saati bir kez daha rakamla söyleyin. "Dörde çeyrek var" 15.45 demek.
3. "Geçe" ile "gece"yi karıştırmayın. Öğleden sonra mı, sabah mı, açıkça sorun.
4. Müşteri "değil" diyerek kendini düzelttiyse son söyleneni yazın ve geri okuyun.
5. "Yarından sonra", "haftaya bugün", "öbür gün" gibi ifadeleri tarihe çevirip söyleyin.
6. Ayın günü ile saat aynı cümlede geldiyse ("ayın onu üçte") ikisini ayrı ayrı teyit edin.
7. Saat söylenmediyse saat yazmayın, sorun.
8. Müşteri iki seçenek verdiyse hangisini yazdığınızı söyleyin.
9. Numarayı gruplar hâlinde geri okuyun. Arayan numarası görünüyorsa onu esas alın.
10. Yazılı mesajda büyük harfle gelen gün adlarına ("PAZARTESI") ikinci kez bakın.

Randevu akışının bütününü klinik randevu otomasyonu ve güzellik salonu randevu otomasyonu yazılarımızda anlattık. Telefonda da cevap veren ve randevuyu panelinize yazan bir asistan düşünüyorsanız AI Resepsiyonist sayfasına bakın. Hangi sistemi seçerseniz seçin, bu listeyi önce kendi deneme aramanızda uygulayın.